Amerika Birleşik Devletleri’nde yürütülen kapsamlı bir araştırma, erken yaşta menopoza girmenin kadınlarda bilişsel gerilemeyi hızlandırdığını ve Alzheimer riskini artırdığını ortaya koydu. Saygın tıp yayını JAMA Network Open dergisinde yayımlanan çalışma, menopoz yaşının onlarca yıl sonraki hafıza sağlığı üzerinde derin izler bıraktığını kanıtladı.
BİNLERCE KADIN 18 YIL İZLENDİ
San Francisco Kaliforniya Üniversitesi ile Rush Üniversitesi araştırmacıları, başlangıçta demans teşhisi bulunmayan 2 bin 603 kadının sağlık verilerini inceledi. Yaş ortalaması 78 olan katılımcıları 18 yıla varan süreyle takip eden uzmanlar, her yıl düzenli klinik ve bilişsel testler uyguladı. Yapılan analizler sonucunda menopoza erken yaşta adım atan bireylerin zihinsel becerilerinde belirgin bir zayıflama saptandı.
BEYİN DAMARLARINDA HASAR İLERLİYOR
Uzmanlar erken menopoz yaşayan kadınlarda özellikle geçmiş sohbetleri ve yaşanan anları hatırlamayı sağlayan epizodik hafızanın daha hızlı çöktüğünü belirledi. Çalışma kapsamında 774 katılımcının tekrarlanan beyin MR görüntüleri incelendiğinde ise sinirsel iletişimi sağlayan bölgelerde küçük damar hasarları tespit edildi. Doğrudan Alzheimer belirtisi sayılmayan bu bozulmaların beynin biyolojik yaşlanmasını hızlandıran kritik bir gösterge olduğu açıklandı.
DEMANS RİSKİ YÜZDE 47 ARTIYOR
Elde edilen veriler Age and Ageing dergisinde 2024 yılında yayımlanan ve yaklaşık 234 bin kadını kapsayan geniş ölçekli çalışmayla da örtüştü. Söz konusu araştırmada 40 yaşından önce menopoza giren kadınların, 50 ile 52 yaş arasında giren akranlarına kıyasla yüzde 47 daha yüksek demans riski taşıdığı saptanmıştı. Bilim insanları 45, 50 veya 55 gibi menopoz yaşlarının beynin geleceğini tek başına belirleyemeyeceğini vurguladı.
“BİR FIRSAT PENCERESİ OLABİLİR”
Çalışmanın ortak yazarı nörolog Riley Bove, hormonal değişimlerin tek başına bir kader olmadığını hatırlatarak önemli değerlendirmelerde bulundu. Bove yaptığı açıklamada, “Kadınları endişelendirmek yerine, perimenopoz dönemini bir ‘fırsat penceresi’ olarak görmeleri konusunda onları güçlendirmek istiyoruz” ifadelerini kullandı. Uzman nörolog bu evrenin uyku düzenini kurmak, fiziksel aktiviteyi artırmak ve tansiyon ile diyabeti kontrol altına almak için altın bir dönem olduğunu kaydetti.
Hekimler menopoza girilen yaşın değiştirilemeyeceğini ancak yaşam tarzı adımlarıyla zihinsel gerilemenin durdurulabileceğini bildiriyor. Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen sigarayı bırakma, tansiyonu dengeleme ve düzenli egzersiz gibi önlemlerin bilişsel gerileme riskini belirgin oranda düşürdüğü biliniyor. Uzmanlar menopoz yaşına bakılmaksızın tüm kadınların koruyucu sağlık adımlarını orta yaştan itibaren hayata geçirmesini öneriyor.
